Kunnen probiotica helpen tegen een (lange termijn) infectie van H. pylori (maagzweer)? 

Heb je (al een tijdje) last van ziektes die gerelateerd zijn aan Helicobacter Pylori (H. pylori) en wil de ziekte maar niet weggaan of komt deze steeds terug? Je mag zelfs in sommige gevallen bijna niks eten en het lijkt wel alsof je de enige bent waardoor het voelt alsof je in een soort limbo terecht bent gekomen. Dit is wat veel patiënten, inclusief mijzelf, ervaren die last hebben (gehad) van ziektes die gerelateerd zijn aan H. pylori. In deze post leg ik je uit waarom jij niet de enige bent, waarom de ziekte steeds terugkomt en of probiotica kunnen helpen.  

H. pylori is eigenlijk de meest voorkomende bacterie-infectie bij mensen wereldwijd. Je bent dan ook zeker niet de enige die last heeft van ziektes, zoals een maagzweer, die gerelateerd zijn aan H. pylori. Ongeveer de helft van de wereldbevolking is geïnfecteerd (Goderska et al., 2018). In ontwikkelingslanden ligt het infectiepercentage tussen de 85 en 95% terwijl in ontwikkelde landen het percentage tussen de 30 en 50% ligt (Liu et al., 2024). Van de geïnfecteerde mensen krijgt ongeveer 20% last van H. pylori (Mishra, 2013).  H.pylori is hierdoor één van de belangrijkste oorzaken van chronische gastritis, extra-gastrische aandoeningen en maagzweren (Kuipers, 1997) 

Om een infectie van H. pylori uit te roeien binnen het lichaam krijgen patiënten een eradicatiebehandeling met één of twee antibiotica (vaak claritromycine, amoxicilline of metronidazol) en een protonpompremmer (PPI, oftewel: maagzuurremmers). Deze eradicatiebehandeling wordt vooral voorgeschreven omdat deze voor 90% van de gevallen effectief zou moeten zijn (Goderska et al., 2018). Tegelijkertijd kan deze eradicatiebehandeling duur zijn, ervaren patiënten bijwerkingen en kan deze leiden tot antibioticaresistentie (Perri et al., 2003).  

Dat laatste gebeurde in mijn geval. De eerste keer kreeg ik een behandeling met één antibioticum, en een jaar later een behandeling met twee antibiotica. In de afgelopen 2 jaar was dan ook mijn maagzweer meer dan vijf keer teruggekomen.  

Als je naar de medische literatuur kijkt, is dat dan ook niet heel verbazingwekkend. Uit de literatuur blijkt dat antibioticaresistentie is toegenomen in de afgelopen jaren. In 2000 was het resistentiepercentage tegen claritromycine 15,6% en tegen metronidazol 57,8% terwijl in 2020 de resistentiepercentages respectievelijk 40% en 77,5% waren (Garvey et al., 2023).   

Als gevolg van deze ontwikkeling is de effectiviteit van de eradicatiebehandeling gedaald tot 70%, een niet-acceptabel niveau volgens de Maastricht Consensus rapporten/guidelines. Het percentage zou rond de 80% moeten liggen. Ook de Wereldgezondheisorganisatie (WHO) heeft bevestigd dat de percentages een onaanvaardbaar niveau hebben bereikt.  

Dit heeft dus ook nadelige gevolgen voor patiënten. De ziekte wil maar niet genezen of deze komt steeds terug. Een lange termijninfectie van H. pylori is bovendien een risicofactor voor maagkanker (Lesbros-Pantoflickova et al., 2007).  

Vanwege de toename van antibioticaresistentie, zijn medische studies zich mede gaan richten op probiotica als een eventuele alternatieve mogelijkheid. Probiotica kunnen worden gedefinieerd als levende microbiële soorten die ontstekingsremmende en anti-oxidatieve mechanismen kunnen bevatten waardoor deze, bij toediening ervan, een positief effect kunnen hebben op de micro-ecologie van de darmen (darmflora) en de gezondheidstoestand kunnen verbeteren (Fuller, 1991). Probiotica zijn dus goede bacteriën en zitten onder meer in yoghurt, augurken, kimchi, en tempeh.  

De inname van probiotica kan om verschillende redenen gunstig zijn voor H. pylori geïnfecteerde personen (Lesbros-Pantoflickova, 2007). De positieve effecten van probiotica bij H. pylori zijn een toenemende kans op uitroeiing van H. pylori tijdens de eradicatiebehandeling in het lichaam en een verhoogde tolerantie voor H. pylori doordat H. pylori gerelateerde ziektes en een behandeling, en de daaraan gerelateerde bijwerkingen, worden voorkomen (Goderska et al., 2018; Viazis et al., 2022; Dang et al., 2014; Wang et al., 2017; Lü et al. 2016; McFarland et al. 2016).  

Daarnaast versterken probiotica de slijmvliesbarrière, verbeteren ze de competitie om adhesie waarbij probiotica (vooral melkzuur en bacteriocines) kunnen concurreren met H. pylori voor de hechtingsplaatsen op het oppervlak van het maagslijmvlies (adhesiereceptoren). Dit is mogelijk doordat probiotica antimicrobiële stoffen produceren waardoor de kans op kolonisatie door de H. pylori afneemt. Bovendien verbeteren probiotica de immunomodulerende mechanismen. Dit zijn mechanismen die het immuunrespons versterken, verzwakken of in balans brengen waardoor het immuunsysteem wordt beïnvloed. In het geval van een infectie, zoals bij H. pylori, is er sprake van een immunostimulatie waardoor de immuunrespons wordt versterkt tegen de infectie (Papastergiou et al., 2014).  

Het effect van probiotica op de H. pylori-infectie wordt bepaald door verschillende factoren. Onder meer het type H. pylori-stam, de mate van ontsteking en de dichtheid van de H. pylori-kolonisatie. Naarmate het infectieniveau van H. pylori toeneemt, des te hoger het risico op maagzweren en maagkanker. Een permanente of langdurige onderdrukking van H. pylori vermindert het risico op H. pylori gerelateerde ziekten (Yang et al., 2014). In de medische literatuur worden probiotica niet beschouwd als een alternatief voor de eradicatiebehandeling van H. pylori. Dit komt omdat probiotica de H. pylori-infectie niet volledig kan uitroeien binnen het lichaam (Viazis et al., 2022). Wel is dus aangetoond dat probiotica de H. pylori-kolonisatie terugdringt en dat de kans op een verdere kolonisatie van H. pylori afneemt bij het innemen van probiotica (Papastergiou et al., 2014). 

Hierdoor wordt sterk aangeraden dat probiotica wordt gebruikt in combinatie met de standaard H. pylori eradicatiebehandelingen zodat het eradicatiepercentage wordt verhoogd en de bijwerkingen van de behandeling worden verminderd. Ook na de eradicatiebehandeling kan probiotica ervoor zorgen dat de kans op terugkeer wordt verlaagd. (Feng et al. 2017; Dang et al., 2014; Wang et al. 2017; Lü et al. 2016; McFarland et al. 2016).  

Uit persoonlijke ervaring merk ik dat het incorporeren van probiotica in mijn dieet mij helpt. Ondanks het feit dat mijn H. pylori-infectie en de daaraan gerelateerde ziektes altijd zijn teruggekomen, kan ik eindelijk weer af en toe dingen doen en eten zonder te veel zorgen te maken. 

Probiotica kan ook worden geslikt als supplement, maar in de medische studies wordt getwijfeld of het slikken van probiotica supplementen wel enig effect heeft.

In de volgende post ga ik in op de vraag hoe een specifiek dieetregime kan helpen tegen een H. pylori-infectie, en de daaraan gerelateerde ziektes, en hoe zo'n dieetregime eruitziet.

Literatuurlijst

Dang Y, Reinhardt JD, Zhou X, Zhang G (2014) The effect of probiotic supplementation on Helicobacter

pylori eradication therapy: a meta-analysis. PLoS One, 9(11):1–15. 

 Fuller, R. (1991). Probiotics in human medicine. Gut, 32(4):439. 

Garvey, E. et al. (2023). High incidence of antibiotic resistance amongst isolates of Helicobacter pylori

collected in Nottingham, UK, between 2001 and 2018. Journal Medical Microbiology 72. doi: 10.1099/jmm.0.001776 

Goderska, K., Agudo Pena, S., & Alarcon, T. (2018). Helicobacter pylori treatment: antibiotics or probiotics.

Applied microbiology and biotechnology, 102:1-7. 

Kuipers, E.J. (1997) Helicobacter pylori and the risk and management of associated diseases: gastritis, ulcer

disease, atrophic gastritis and gastric cancer. Aliment Pharmacol Ther, 11(1):71–88. 

Lesbros-Pantoflickova, D., Corthèsy-Theulaz, I., & Blum, A. L. (2007). Helicobacter pylori and Probiotics1.

The Journal of nutrition, 137(3):812S-818S

Liu, M. et al. (2024). Helicobacter pylori infection in humans and phytotherapy, probiotics, and emerging

therapeutic interventions: a review. Frontiers in Microbiology, 14, 1330029. 

Lü M, Yu S, Deng J, Yan Q, Yang C, Xia G, Zhou X (2016) Efficacy of probiotic supplementation therapy for

Helicobacter pylori eradication: a meta-analysis of randomized controlled trials. PLoS One, 11(10):e0163743. 

McFarland LV, Huang Y, Wang L, Malfertheiner P (2016) Systematic review and meta-analysis: multi-strain

probiotics as adjunct therapy for Helicobacter pylori eradication and prevention of adverse events. United European Gastroenterol Journal, 4(4):546–561. 

Mishra, S. (2013). Is Helicobacter pylori good or bad?. European journal of clinical microbiology & infectious

diseases, 32:301-304.

Perri, F., Qasim, A., Marras, L., & O'Morain, C. (2003). Treatment of Helicobacter pylori infection.

Helicobacter, 8:53-60. 

Viazis, N. et al. (2022). A four-probiotics regimen combined with a standard Helicobacter pylori-eradication

treatment reduces side effects and increases eradication rates. Nutrients, 14(3), 632. 

Wang F., Feng J., Chen P., Liu X., Ma M, Zhou R, Chang Y., Liu J., Li J., Zhao Q. (2017) Probiotics in

Helicobacter pylori eradication therapy: systematic review and network meta-analysis. Clin Res Hepatol Gastroenterol, 41:466–475.